از شاهگوشههای چهارگاه: شاهد و ایست درجهی پنجم، با فواصلی که چهارگاهی تازه روی همین درجه میسازد (مثلاً سل در چهارگاه دو)؛ پس حصار عملاً تغییر مایه به پنجم بالاتر است. ساختارش سه بخش دارد: مقدمه، بخشی موزون (چهارمضراب) و پسحصار. فضایش بسیار پرتنش است و در تحریری سهنتی به اوج میرسد که از پرپرداختهترین تحریرهای ردیف است.
کرن و سری اینجا ربعپرده (۵۰ سنت) فرض شدهاند؛ در اجرا اندازهی ریزپردهها از نوازندهای به نوازندهی دیگر فرق میکند. روی هر پرده بزنید تا صدایش را بشنوید.
دانستنیها
نام حصار احتمالاً از شهر حصار در تاجیکستان است (دورینگ). نخستین یادکرد مکتوبش احتمالاً در «خسرو و شیرین» نظامی است. عبدالقادر مراغهای حصار و سهگاه را دو شعبهی مقام حجاز نوشته و فرصت شیرازی این دستهبندی را تکرار کرده است.
در رسالههای دورهی صفوی حصار از بخش بالایی مقام حجاز دانسته شده و پس از دوگاه نواخته میشده است؛ کانتمیر آن را بر پنجم بالاتر سهگاه مینشاند، چنانکه در ردیف امروز هم هست.
ملودی حصار در سهگاه و چهارگاه یکی است و فقط گام آن با فواصل دستگاه سازگار میشود (دورینگ). حصار ماهور (ابول) گوشهای متفاوت است.
نتل در ضبطهای بررسیشدهاش حصار و مخالف را تا حدی مکمل هم مییابد: دستکم یکی از آنها همیشه هست و اگر هر دو بیایند پشت سر هم میآیند. پس از حصار مویه میآید.
نتل مقالهای ویژه دربارهی اجرای بخش حصار در چهارگاه نوشته است (۱۹۷۲).
نمونههای شناختهشده
حصار · حسین علیزادهقطعهای با الهام از گوشهی حصار در چهارگاه
پیشنویس، تأییدنشده. ترتیب گوشهها از اجرای نورعلی برومند از ردیف میرزا عبدالله است؛ نتها و توضیحها از منابع عمومی گردآوری شده و هنوز یک استاد ردیف آنها را بازبینی نکرده است.